محمد بن زكريا الرازي
5
الأبدال ( الأبدال الأدوية المستعملة في الطب والعلاج )
بسمهتعالى كتاب الابدال واهميت آن كتاب الابدال الأدوية المستعملة في الطب والعلاج اثر پزشك ودانشمند كمنظير دوره تمدن اسلامى إيران محمد بن زكرياى رازي ( تولد أول شعبان سال 251 - وفات پنجم شعبان سال 313 هجرى قمري ) است . عظمت رازي به حدى است كه حتى نياز به معرفى وى در مقدمه اين كتاب نيست « 1 » . در ميان آثار بسيار زياد « 2 » ومتنوع اين پزشك بالينى كه در نوع خود اگر بىنظير نباشد بسيار كمنظير است وسرشار از دانش ، تجربه ونوآورى است ، كتاب كوچك وكم حجم ابدال ( مقاله في ابدال الأدوية المستعملة في الطب والعلاج ) نيز وجود دارد ابن أبي اصيبعه در كتاب عيون الانباء في طبقات الأطباء ، عنوان اين كتاب را « مقاله في ابدال الأدوية المستعملة في الطب وقوانينها ووجه استعمالها » ذكر كرده است . رازي همان گونه كه در مقدمه كتاب آورده است مساله داروهاى جايگزين را براي داروهايى كه بهر دليل در دسترس نيست مسالهاى مهم مىداند . وى در اين كتاب ضمن پسنديدن روشى كه حنين بن إسحاق در كتابي كه آن را از مقاله جالينوس در ابدال وجامع ارماس وجامع بولس قديم وجديد برگرفته است به نظرات ابن ماسويه نيز كرارا استناد نموده است . مرحوم أستاذ دكتر محمود نجمآبادى اشاره مىكند كه ترجمهاى از اين كتاب بزبان فارسي به شماره 16245 در گنجينه كتب خطى در كتابخانه آستان قدس رضوى ( ع )
--> ( 1 ) - در كتاب « نگاهى به آثار وجايگاه علمي محمد بن زكرياى رازي وبهاء الدولة رازي - انتشارات معاونت دانشجوئى وفرهنگى دانشگاه علوم پزشكى إيران - 1375 ) به تفصيل به معرفى آثار ونوآوريهاى اين دانشمند بزرگ پرداختهايم . ( 2 ) - مولفات ومصنفات أبو بكر محمد زكرياى رازي - مرحوم أستاذ دكتر محمود نجمآبادى - دانشگاه تهران - 1339